‘Fuocoammare’, een politiek geladen kunstwerk

04/10/2016 Reageer

Met ‘Fuocoammare’, de unaniem lovend ontvangen documentaire van Gianfranco Rosi, speelt alweer een Italiaanse kaskraker in onze filmzalen. Rosi zag al heel wat van de wereld, woonde in Istanbul, Los Angeles, New York en Rome, maar voor zijn laatste project vestigde hij zich anderhalf jaar op het eiland Lampedusa, de Europese frontlinie van de vluchtelingenproblematiek en voor vele bootvluchtelingen de eerste poort naar een veiliger bestaan op ons contintent. Omdat Lampedusa al jaren in het nieuws komt, denken velen er alles al over te weten, vertelt de regisseur. Met ‘Fuocoammare’ bewijst hij het tegendeel.

De spilfiguur in het verhaal is Samuele, een twaalfjarige jongen die met zijn katapult jaagt op denkbeeldige vijanden en er net als leeftijdsgenoten van houdt om rond te hangen in de haven. De eilandbewoners maken één van de grootste tragedies van onze tijd vanop de eerste rij mee, maar tegelijk toont Gianfranco Rosi dat het leven van de Lampedusanen er ook gewoon verdergaat en dat twee werelden klaarblijkelijk naast elkaar kunnen bestaan.

Rosi bracht met zijn camera mensen en hun verhalen in beeld, en – belangrijke voetnoot – deed dat helemaal alleen. Hij schrijft zijn eigen scenario’s, filmt zelf en neemt eigenhandig het geluid op. Geen grote crew en geen tot in detail voorbereide planning dus, wat voornamelijk een artistieke keuze is. Op deze manier wil hij intimiteit creëren met zijn onderwerp en kan hij naar eigen zeggen te werk gaan ‘als een vlieg op de muur’. “De tijd zorgt ervoor dat er vertrouwen en interactie ontstaat. Het vraagt veel geduld en inzicht om te weten wanneer je wel of niet kan filmen, wanneer je kan blijven en wanneer je beter weggaat, wanneer je een verhaal moet volgen. Het is een werk van tijd en interacties.”

Het resultaat daarvan zijn beklijvende beelden die geen taboe uit de weg gaan en die de kijker meer dan eens naar de keel grijpen. Tijdens de laatste vijfentwintig minuten van de documentaire wordt er geen woord gezegd, stilte overheerst. “De kijker moet zelf werk doen om dingen te begrijpen. Ik neem eerder dingen weg dan dat ik dingen toevoeg, ik sluit meer deuren dan ik er open doe”, vertelt Rosi. Op het jaarlijkse Filmfestival van Berlijn, de zogenaamde Berlinale, kreeg Gianfranco Rosi voor ‘Fuocoammare’ de Gouden Beer overhandigd uit de handen van juryvoorzitter Meryl Streep. De bijna twee uur durende documentaire is momenteel te zien in verschillende cinema’s uit het alternatieve circuit. De moeite waard!

Fuocamare

 

Reacties