De kans is groot dat je nog nooit van Properzia de’ Rossi (1490 – 1530) hebt gehoord. En dat is eigenlijk wel jammer. In de schaduw van grootheden als Michelangelo en Rafaël wist zij zich op te werken tot de eerste vrouwelijke beeldhouwster van de Italiaanse renaissance. Over haar leven en werk is weinig gekend, maar juist dat gegeven bood auteur Jean-Claude van Rijckeghem de ruimte om haar tot leven te wekken in een meeslepende roman die haar uit de schaduw van de geschiedenis haalt. Hij verweeft historische feiten met een fictief verhaal en dat levert een uiterst genietbare roman op die tegelijk geloofwaardig en spannend aanvoelt.
Sommige historische romans vertellen over een andere tijd. Properzia doet meer dan dat. Van Rijckeghem laat de lezer die tijd ervaren. Vanaf de eerste pagina word je meegezogen naar het Italië van de vroege renaissance, een wereld waarin de kunst floreert, maar vrouwen nauwelijks de vrijheid krijgen om hun eigen weg te kiezen.
Hoofdpersonage Properzia de’ Rossi is vijftien jaar oud, rebels, impulsief en vastberaden. Terwijl haar brave tweelingzus Beatrice wordt uitgehuwelijkt, wacht haar een heel ander lot: het klooster. Haar vader, een notaris die hogerop wil klimmen op de sociale ladder, hoopt er haar eigenzinnige karakter te temperen, maar Properzia weigert zich neer te leggen bij het leven dat anderen voor haar uitstippelen. Zij ziet voor zichzelf geen rol weggelegd als gehoorzame echtgenote of voorbeeldige non. Zij wil beeldhouwster worden.
Die droom vormt de motor van een meeslepend avontuur dat haar vanuit Bologna naar Toscane en Rome voert. Verkleed als jongen trekt ze de wereld in. Ze ontmoet schilders, beeldhouwers, kardinalen en pausen, kruist het pad van Michelangelo en werkt zichzelf geregeld in nesten. Steeds opnieuw moet ze opboksen tegen een maatschappij die ervan overtuigd is dat vrouwen hun plaats moeten kennen. Maar haar veerkracht doet haar elke tegenslag overwinnen.
Wat Properzia bijzonder maakt, is dat de auteur haar niet portretteert als een onfeilbare heldin, maar eerder als een koppige puber vol twijfels, overmoed en naïviteit. Juist daardoor voelt ze verrassend hedendaags aan. Haar verlangen naar vrijheid, erkenning en liefde verschilt nauwelijks van dat van jongeren vandaag.
Van Rijckeghem toont zich een meester in het oproepen van sfeer. Je kijkt mee over de schouder van Michelangelo, je snuffelt rond in de ateliers van de kunstenaars, je wandelt mee door de drukke straten van Bologna. En onderweg kom je als lezer heel wat te weten over de renaissance, de positie van vrouwen en het dagelijkse leven in de zestiende eeuw.
“Op de ochtend dat de paus de vooruitgang van zijn standbeeld kwam inspecteren deed ik zoals elke dag mijn jongenskleren aan in de paardenstal van het koetshuis. Michelangelo was die ochtend godzijdank nog eens naar het badhuis gegaan. We veegden de koetsruimte schoon en gooiden planken en overschotten klei op een hoopje. Ik zette de deur naar de binnenkoer open zodat ons beeld van de paus het volle zonlicht ving”.
Fijne en gevatte humor zorgt ervoor dat het verhaal luchtig blijft. Properzia’s scherpe observaties en gevatte gedachten leveren geregeld een glimlach op, zelfs wanneer de omstandigheden allesbehalve vrolijk zijn. Daardoor blijft het boek toegankelijk, ook wanneer het thema’s aansnijdt als ongelijkheid, macht en onderdrukking.
Voor alle duidelijkheid: Properzia is een young adult roman, maar – eerlijk gezegd – ook volwassenen zullen het boek zeker waarderen. Jongeren zullen genieten van het avontuur, volwassenen van de historische rijkdom, de psychologische diepgang en de filmische vertelstijl. Properzia is een roman die moeiteloos generaties overstijgt.
Properzia, Jean-Claude van Rijckeghem. Uitgeverij Querido, 360 pagina’s. Te verkrijgen bij de lokale boekhandel of via deze link bij bol.com.
Ciao! Wij zijn Carl Buyck en Franka Verhoeyen, initiatiefnemers van Cosiddetto. Via deze blog delen wij onze passie voor Italië en al het moois dat dit bijzondere land te bieden heeft. Als je dit artikel leuk of interessant vindt, deel het dan gerust met jouw vrienden of kennissen. Je doet er ons een groot plezier mee. Grazie mille!
Reacties