Wanneer we Atri binnenwandelen, worden we meteen getroffen door de ingetogen charme van dit eeuwenoude stadje in Abruzzo, strategisch gelegen op een heuveltop tussen de Gran Sasso en de Adriatische Zee. Ondanks zijn uitzonderlijke ligging wist Atri buiten het vizier van het massatoerisme te blijven en daardoor wist het zijn authenticiteit te behouden.
Van Hadria tot Atri
In de oudheid stond Atri bekend als Hadria of Hatria. De stad werd gesticht door een lokale volksstam, de Piceni. In 282 v. Chr. werd Atri een Romeinse kolonie, de Colonia Aelia Hadria. Hier leefden de voorouders van de latere Romeinse keizer Hadrianus. Zijn naam leeft nog voort in de Corso Aelio Adriano, de brede hoofdstraat die de stad doormidden snijdt en ons langs de belangrijkste bezienswaardigheden leidt. Langs de Corso krijgen we ook een beeld te zien van de beroemde keizer.
In 1251 verkreeg de stad haar onafhankelijkheid en dat luidde het begin in van een bloeiperiode die een hoogtepunt kende in 1305 met de voltooing van de indrukwekkende kathedraal gewijd aan Santa Maria Assunta. Op het einde van de 14de eeuw kwam de stad onder het gezag van de hertogelijke familie Acquaviva die er tot halfweg de 18de eeuw de scepter bleef zwaaien. Onder hun bewind zouden er in de stad tal van fraaie palazzi worden gebouwd.
De kathedraal van Atri: meesterwerk van de Abruzzese renaissance
De blikvanger van Atri is de indrukwekkende kathedraal. Aan de buitenzijde oogt ze sober en harmonieus. De voorgevel vertoont de typische kenmerken van de gotische bouwstijl, met een fraai gesculpteerde portiek en een prachtig roosvenster. De verticale lijnen die in de bakstenen gevel verwerkt zijn, benadrukken de hoogte van het bouwwerk. Links van de kathedraal verrijst een struise, achthoekige klokkentoren die 54 meter boven de stad uittorent. Het is de hoogste klokkentoren van Abruzzo.
Aan de rechterzijde bevinden zich drie toegangspoorten, elk met een eigen portiek. De meest linkse portiek werd gebeeldhouwd door Raimondo van Atri en staat bekend als de ‘Porta Santa’, de heilige poort die enkel geopend wordt op het feest van Maria ten Hemelopneming. De middelste poort is de oudste van de drie. Ze werd net als de rechtse poort ontworpen door Raimondo di Poggio. Let boven de poorten, en zeker bij de rechtse poort, op de fraai gesculpteerde rondboog.
Binnenin treffen we een drieschepige kerk aan, waar op wanden en pilaren nog rijkelijke resten te vinden zijn van fresco’s uit verschillende eeuwen.
Op de wanden van het koor, het Coro dei Canonici, vooraan in de kerk treffen we de belangrijkste kunstschatten van Atri aan: de monumentale fresco‑cyclus van Andrea De Litio, gerealiseerd rond 1460. We zien diverse scènes uit het leven van Maria. De kleurrijke fresco’s behoren tot de meest indrukwekkende renaissanceschilderingen van Abruzzo.
De kathedraal werd gebouwd bovenop de resten van de antieke Romeinse stad. Onder het koor zijn via glazen panelen nog mozaïeken van antieke thermen en oude waterreservoirs zichtbaar.
Een bijzonder baldakijn
Aan de rechterzijde van de kathedraal lopen we ook nog even de Chiesa di Santa Reparata binnen, gewijd aan de patrones van Atri. Binnenin bewonderen we vooral het notenhouten baldakijn, gemaakt door een leerling van Bernini. Het lijkt wel een kleine versie van het beroemde baldakijn van de maestro zelf in de Sint-Pieterskerk in Rome.
Piazza Duomo, het hart van de stad
Het kloppend hart van de stad is de Piazza Duomo, een ruim en elegant plein waar de inwoners van de stad elkaar ontmoeten, ‘s ochtens bij een koffie of ‘s avonds bij een aperitivo op één van de uitnodigende terrassen. Het plein, met aan de ene kant de imposante, blanke gevel van de kathedraal en aan de andere kant het mooie stadstheater, vormt een harmonieus geheel.
Teatro comunale
Het stadstheater van Atri werd feestelijk ingehuldigd in 1881 met een opera van Verdi. De sobere, neoclassicistische gevel is geïnspireerd door de Scala van Milaan.
Binnenin treffen we een intieme, hoefijzervormige theaterzaal aan met drie verdiepingen met individuele loges. De zaal biedt plaats aan een 300-tal bezoekers. Het plafond is beschilderd met een luchtig fresco van Euterpe, de muze van de muziek, zwevend door een blauwe hemel. Op het toneeldoek herkennen we keizer Hadrianus, de beroemste telg van Atri.
Kerken en palazzi
We zetten onze tocht verder langs de centrale Corso Aelio Adriano en passeren langs de Chiesa di San Francesco, gelegen aan een verhoogd terras dat we bereiken via een elegante trap.
Even verderop komen we aan op de Piazza Marconi waar we het gemeentehuis aantreffen. Het is gevestigd in de voormalige residentie van de hertogen van Acquaviva.
Voorbij het plein bevindt zich de oudste kerk van de stad, gewijd aan San Nicola di Bari. Ze dateert uit de 12de eeuw en is opgetrokken in romaanse stijl.
De laatste kerk die we binnenstappen is de Chiesa di Santa Chiara. Ze maakt deel uit van een klooster dat hier reeds in 1200 werd gesticht door één van de metgezellinnen van de heilige en dat sindsdien onafgebroken onderdak bood aan een actieve gemeenschap van Clarissen. De kerk van Santa Chiara werd in de eerste jaren van de 16de eeuw grondig gerestaureerd met de financiële steun van de familie d’Acquaviva.
Lekkers uit Atri
Slenterend door de straten van Atri was ons al opgevallen dat in de lokale winkels overal reclame werd gemaakt voor twee lokale specialiteiten: pan ducale en liquirizia. Een bezoek aan de stad zou natuurlijk niet compleet zijn zonder deze even te proeven.
De pan ducale is een soort cake van eieren, amandelen, suiker en chocolade. De lekkernij vindt haar oorsprong in de tijd van de hertogen van Acquaviva en is nog steeds het culinaire visitekaartje van de stad.
Maar ook liquirizia, bij ons bekend als ‘zoethout’ of ‘drop’, is alomtegenwoordig, niet alleen als snoep, maar ook als likeur. Sinds de Romeinse tijd stond de regio rond de stad Atri al bekend voor de teelt van planten waaruit de kenmerkende zoetstof werd gewonnen. In de 18de eeuw begon een ondernemer uit Calabrië het product op industriële schaal te verwerken en dat leidde tot verschillende toepassingen die tegenwoordig vanuit Atri over de hele wereld worden geëxporteerd.
De Calanchi: een maanlandschap rond de stad
Ten zuiden en ten westen van Atri wanen we ons in een soort maanlandschap. De Riserva Naturale Regionale Calanchi di Atri, een natuurgebied onder bescherming van het WWF, strekt zich uit over honderden hectares. Heuvels doorkerfd door diepe kloven met scherpe randen geven het landschap een buitenaards karakter. Ondanks de ruige aanblik vormen deze geërodeerde kleigronden een vruchtbare habitat voor een weelde aan fauna en flora. Je kan in het gebied mooie wandelingen maken, maar ook een ritje met de wagen over de heuvelruggen is een bijzondere ervaring.
.
Ciao! Wij zijn Carl Buyck en Franka Verhoeyen, initiatiefnemers van Cosiddetto. Via deze blog delen wij onze passie voor Italië en al het moois dat dit bijzondere land te bieden heeft. Als je dit artikel leuk of interessant vindt, deel het dan gerust met jouw vrienden of kennissen. Je doet er ons een groot plezier mee. Grazie mille!
Reacties