De stad Faenza in de regio Emilia-Romagna is al sinds de vroege middeleeuwen bekend voor haar bloeiende keramiekproductie. Dit was het resultaat van twee factoren: de overvloedige aanwezigheid van hoogwaardige klei in de bedding van de rivier Lamone en de nabijheid van de Via Emilia, een belangrijke handelsweg die nog door de Romeinen werd aangelegd. De lokale keramiek werd er zo beroemd dat de stad haar naam gaf aan het woord ‘faience’ waarmee vandaag ook bij ons keramiektegels worden benoemd.
Het is dan ook geen toeval dat uitgerekend in Faenza in 1908 het Museo Internazionale delle Ceramiche werd opgericht. Vandaag biedt het museum onderdak aan de grootste collectie keramieken voorwerpen ter wereld. Je kan er niet minder dan 60.000 verschillende objecten bewonderen die de evolutie van de keramiekkunst illustreren vanaf 4.000 v.Chr. tot vandaag. De collectie blijft overigens permanent aangroeien met hedendaagse ontwerpen. Sinds 1938 wordt immers elke twee jaar de befaamde ‘Premio Faenza’ georganiseerd, een wereldwijde competitie waarbij hedendaagse keramiekkunstenaars worden bekroond. Een aantal van de inzendingen krijgt achteraf een plaatsje in het museum.
Een reis door de wereld van de keramiek
De uitgebreide collectie is didactisch bijzonder goed opgebouwd. Je maakt in het museum tegelijk een tijdreis én een wereldreis door de geschiedenis van de keramiek. Het grootste deel van de verzameling is ondergebracht in de gebouwen van een voormalig klooster en is gespreid over twee verdiepingen rond een centrale kloostertuin.
Op de benedenverdieping gaat veel aandacht naar de Aziatische keramiekkunst. We krijgen er niet alleen traditioneel Chinees aardewerk te zien van o.m. de Han-dynastie en de Ming-dynastie, maar ook voorwerpen die in China werden geproduceerd speciaal voor de Europese markt, waar verfijnd Chinees porselein gaandeweg zeer populair werd. Ook Japan, Thailand en Vietnam zijn goed vertegenwoordigd in deze Aziatische afdeling. Vele van de tentoongestelde objecten bereikten Europa via de zogenaamde ‘Zijderoute’, die ook wel eens de ‘Porseleinroute’ wordt genoemd. Dat de Oosterse keramiekkunst ook vandaag nog volop bloeit blijkt uit enkele opmerkelijke werken van hedendaagse Japanse en Koreaanse kunstenaars.
Verderop komen het Noord- en het Zuid-Amerikaanse continent aan bod, met een bijzonder fraaie collectie pre-colombiaans aardewerk uit Peru, Mexico en het Andesgebied. Ze getuigen van de verfijnde cultuur van de Azteken en de Maya’s. De meeste objecten uit de verzameling hadden een rituele functie. Heel bijzonder zijn de objecten die scènes uit het dagelijkse leven voorstellen, zoals … een bevalling.
Een aparte afdeling is gewijd aan keramieken voorwerpen uit het Middellandse Zee-gebied: we vinden er Griekse vazen in zwart- en roodfigurige stijl, Etruskische bucchero-vaten en Romeins vaatwerk en amforen.
Prachtige pareltjes zijn er ook te zien in de afdeling Islamitische keramiekkunst, met objecten van de 9de tot de 20ste eeuw, afkomstig uit Pakistan, Afghanistan, Egypte, Syrië en andere landen uit het Midden-Oosten.
Op de tweede verdieping is de eerste zaal helemaal gewijd aan keramiekkunst uit Faenza, van de middeleeuwen tot de barok. We zien er hoe de technieken er gaandeweg verfijnd werden en hoe ook het kleurgebruik evolueerde.
In de zaal die volgt worden enkele hoogtepunten van de Italiaanse keramiekkunst uit de Renaissance tentoongesteld. De belangrijkste productieregio’s in die periode waren Lazio, Abruzzo, Le Marche, Umbria en Toscane. Bijzonder fraai en kleurrijk is de collectie apothekersvazen uit het bergdorpje Castelli in de regio Abruzzo waar zich het atelier bevond van de toonaangevende familie Pompei. Toscane is vertegenwoordigd met werken van het atelier van de befaamde Andrea della Robbia.
Vervolgens maken we kennis met de Italiaanse keramiekproductie van de 17de tot de 19de eeuw. Elke Italiaanse regio krijgt er een eigen vitrine met voorwerpen van de meest toonaangevende productiecentra in die regio.
We verlaten het oude klooster en vervolgen ons bezoek in een nieuw, aangrenzend gebouw waarin we eerst kennis maken met Italiaanse keramiek uit de 19de eeuw in de kenmerkende Liberty-stijl, de Italiaanse variant op de art nouveau.
In de daarop volgende zalen krijgen we vervolgens moderne en hedendaagse uitingen van keramiekkunst te zien, zowel Italiaans als internationaal. Een groot aantal van de hier getoonde objecten werd ooit bekroond met de gegeerde, tweejaarlijkse Premio Faenza.
Premio Faenza 2025
Tijdens ons bezoek (in juli 2025) konden we in de grote en lichtrijke tijdelijke tentoonstellingsruimte ook alle inzendingen bewonderen die werden geselecteerd voor de 63ste editie van Premio Faenza. Die tijdelijke tentoonstelling loopt nog tot 30 november 2025. De selectie biedt een unieke staalkaart van het technisch en artistiek meesterschap van hedendaagse keramiekkunstenaars van over de hele wereld.
Consulteer de website van het museum voor openingstijden en toegangsprijzen.
Ciao! Wij zijn Carl Buyck en Franka Verhoeyen, initiatiefnemers van Cosiddetto. Via deze blog delen wij onze passie voor Italië en al het moois dat dit bijzondere land te bieden heeft. Als je dit artikel leuk of interessant vindt, deel het dan gerust met jouw vrienden of kennissen. Je doet er ons een groot plezier mee. Grazie mille!
Reacties