Hoog boven de Adriatische Zee kijkt Ortona uit over de kustlijn van Abruzzo. De stad koestert niet alleen een belangrijk religieus erfgoed rond de apostel Thomas, maar ook een bewogen oorlogsgeschiedenis. Dat laatste merken we al bij het naderen van de stad wanneer we op een rond punt een tank uit de Tweede Wereldoorlog zien staan.
Canadese helden
Onze verkenning van Ortona begint op de Piazza degli Eroi Canadesi. Het plein houdt de herinnering levend aan één van de bloedigste episodes uit de geschiedenis van de stad. Tussen 20 en 28 december 1943 vochten Canadese troepen hier een verbeten straatgevecht uit met Duitse parachutisten. Huis na huis, straat na straat moesten ze de stad heroveren. De strijd was zo hevig dat Ortona later de bijnaam ‘het kleine Stalingrad’ kreeg. Op het plein herinneren een monument, een gestileerd esdoornblad in het plaveisel en een Canadese vlag, wapperend naast de Italiaanse en de Europese vlag, aan de honderden soldaten die hier hun leven lieten.
Het graf van Sint-Thomas
Vanop het plein zien we de koepel van de nabijgelegen Cattedrale di San Tommaso. De kathedraal is al eeuwenlang het religieuze hart van Ortona. Ze staat op de plaats van een antieke Romeinse tempel en bewaart sinds 1258 de relieken van de apostel Thomas. Volgens de overlevering werden zijn stoffelijke resten op 6 september van dat jaar vanuit het Griekse eiland Chios naar Ortona gebracht door de zeeman Leone da Ortona. Sindsdien groeide de stad uit tot een belangrijk pelgrimsoord.
De kerk werd door de eeuwen heen meermaals geteisterd door oorlog en verwoesting. Ze overleefde aanvallen van Ottomanen, Franse troepen en uiteindelijk ook de vernielingen van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Slag om Ortona bleef nauwelijks meer overeind dan de sacristie. Het huidige uitzicht dateert grotendeels van de wederopbouw na 1945, al bleven het fraaie gotische portaal en enkele middeleeuwse elementen bewaard.
We betreden de kathedraal door een moderne glazen deur waarin subtiel wordt verwezen naar de twijfel van de apostel Thomas. Binnen valt meteen de lichte, harmonieuze ruimte op. Onder de koepel kijken de vier evangelisten neer op de bezoekers. Op een schilderij en ook in een van de kleurrijke glasramen vooraan zien we de voorstelling van Thomas die zijn vinger in de wonde van de verrezen Christus legt, het tafereel dat hem voorgoed zijn bijnaam van ‘ongelovige Thomas’ bezorgde.
Het indrukwekkendste deel van de kerk bevindt zich echter onder het hoofdaltaar. In de crypte rusten de relieken van de apostel in een vergulde koperen kist. Daarachter ligt onder een glazen vloerplaat de originele grafsteen uit Chios. Op de steen is nog steeds de Griekse inscriptie ‘Heilige Thomas’ te lezen. Het gebeeldhouwde gezicht van de apostel kijkt de bezoekers aan vanuit de eeuwenoude tombe. Twee kleine openingen herinneren eraan hoe pelgrims vroeger balsem, olie of kruiden naar binnen brachten of de relieken probeerden aan te raken in de hoop op bescherming en genezing.
Ook de zijbeuken verdienen aandacht. Achter een elegant smeedijzeren hek bevindt zich links de kapel van het Heilig Sacrament. In de kapel van Sint-Thomas in de rechterzijbeuk vertellen kleurrijke keramiekpanelen het verhaal van de zeelieden die de relieken uit Chios naar Ortona brachten. Vooraan staat een schitterende zilveren buste van de apostel.
Flaneren langs de corso Vittorio Emanuele
Na ons bezoek wandelen we door de verkeersvrije Corso Vittorio Emanuele, de elegante hoofdstraat van het historische centrum. Moeilijk te geloven dat bijna het volledige stadscentrum in 1943 tot puin werd herleid. Vandaag is de Corso een levendige aaneenschakeling van boetieks, cafés en bars. Wie tijdens het flaneren trek krijgt in een ijsje, moet zeker halt houden bij Alikè. Wij konden alvast niet weerstaan aan het ruime aanbod van verrassende smaken. Een absolute aanrader.
De Corso mondt uit op de Piazza Porta Caldari, waar een klein park ligt met centraal een kleurrijke fontein. Het kunstwerk van de lokale kunstenaar Franco Sciuscio verwijst naar Vola, Vola, Vola, een populair traditioneel lied uit Abruzzo. Wie goed kijkt, herkent de vier letters van het woord Vola.
Wandelpromenade met zicht op zee
Langs de Via Garibaldi keren we terug naar het historische centrum en wandelen vervolgens door het stadspark naar de brede promenade. Van hieruit genieten we van een mooi uitzicht over de Adriatische Zee en de haven van Ortona. Aan het begin van de boulevard staat een ingetogen monument ter nagedachtenis van de slachtoffers van de zee, een ontroerend eerbetoon aan de generaties vissers die hun bestaan op het water opbouwden.
Teatro Paolo Tosti
Even verder komen we uit bij het Teatro Francesco Paolo Tosti, genoemd naar de beroemde componist die in Ortona werd geboren. Het elegante theater, ingehuldigd in 1929, vormt al bijna een eeuw het culturele hart van de stad. Wanneer een vriendelijke medewerkster ons even binnenlaat, bewonderen we de intieme zaal met haar roodfluwelen zetels en sierlijke loges.
Palazzo Farnese
Onze wandeling langs de boulevard brengt ons tot bij het indrukwekkende Palazzo Farnese. De perfect symmetrische renaissancegevel trekt meteen de aandacht. Het paleis werd vanaf het midden van de 16de eeuw gebouwd voor Margaretha van Parma, de buitenechtelijke dochter van keizer Karel V en voormalige landvoogdes van de Nederlanden. Na haar politieke carrière keerde zij terug naar Italië en bracht haar laatste levensjaren door in Ortona, waar ze in 1586 overleed. Het ontwerp van het gebouw is van Giacomo Barozzi da Vignola, één van de belangrijkste architecten van de Italiaanse renaissance. Zoals wel vaker bij ambitieuze renaissanceprojecten werd het paleis nooit volledig afgewerkt. Toch straalt het nog steeds de grandeur uit van een vrouw die behoorde tot de machtigste figuren van haar tijd.
Castello Aragonese
Op het einde van de boulevard, voorbij een bocht worden we verrast door de aanblik van het Castello Aragonese, dat spectaculair op een rotsachtige uitloper boven de Adriatische Zee prijkt. Het fort werd in de 15de eeuw gebouwd door de Spaanse bezetters op de resten van een oudere Normandische verdedigingsburcht en moest de strategisch belangrijke haven beschermen tegen aanvallen vanaf zee. Vandaag resten vooral de imposante muren, bastions en een deel van de omwalling, maar precies die ruïnes geven het kasteel zijn bijzondere charme.
Vanaf de vestingmuren genieten we van een indrukwekkend uitzicht over de kustlijn, de haven en de eindeloze Adriatische Zee. In de diepte herkennen we ook de Via Verde, het groengekleurde fietspad dat van Pescara, via Ortona tot aan de stad Vasto loopt. Langs het traject tussen Ortona en Vasto fiets je lang de typische trabocchi.
Militaire begraafplaats
Even ten zuiden van Ortona ligt het indrukwekkende Moro River Canadian War Cemetery, op een heuvel met uitzicht op de Adriatische Zee. Het monumentale kerkhof is laatste rustplaats voor de soldaten die sneuvelden tijdens de gevechten rond de rivier de Moro en de bloedige Slag om Ortona in december 1943. Op de perfect onderhouden begraafplaats liggen meer dan 1.600 militairen begraven, van wie het merendeel Canadezen. Rijen witte grafstenen, een groot herdenkingskruis en de kleine kerk van San Donato zorgen voor een ingetogen en indrukwekkende sfeer. Het kerkhof herinnert aan het zware menselijke offer dat werd gebracht voor de bevrijding van Italië en is vandaag een belangrijke plek van herdenking voor bezoekers uit Canada en Europa.
Andere bezienswaardigheden in Abruzzo: zie https://www.cosiddetto.be/abruzzo/
Ciao! Wij zijn Carl Buyck en Franka Verhoeyen, initiatiefnemers van Cosiddetto. Via deze blog delen wij onze passie voor Italië en al het moois dat dit bijzondere land te bieden heeft. Als je dit artikel leuk of interessant vindt, deel het dan gerust met jouw vrienden of kennissen. Je doet er ons een groot plezier mee. Grazie mille!
Reacties