Weinig Italiaanse heiligdommen zijn zo suggestief gelegen als het Santuario di San Gabriele dell’Addolorata nabij het stadje Isola del Gran Sasso in Abruzzo. Het decor wordt gevormd door de majestueuze bergen van het Parco Nazionale del Gran Sasso.
De enorme parking en de vele souvenirwinkeltjes nabij het heiligdom verraden meteen dat dit een populair pelgrimsoord is. Met meer dan twee miljoen bezoekers per jaar staat het volgens Vaticaanse statistieken in de top 15 van meest bezochte katholieke sites ter wereld.
De geschiedenis van het heiligdom begint reeds omstreeks 1215 toen niemand minder dan Sint-Franciscus hier bij een kerkje halt hield op terugreis van Rome naar Assisi. Na zijn bezoek werd naast het kerkje een klooster gebouwd waar monniken van de orde van Sint-Franciscus hun intrek namen. Ze zouden hier blijven tot 1809. Pas in 1847 werd het klooster opnieuw in gebruik genomen, deze keer door de Passionisten. In het jaar 1859 meldde een andere inwoner van Assisi zich hier als kloosterling aan: de jonge Francesco Possenti, die na zijn intrede in het klooster de naam broeder Gabriele zou aannemen. Hij viel meteen op door zijn vroomheid en zijn inzet voor de lokale bevolking. Toen hij in 1862 op 24-jarige leeftijd stierf aan tuberculose, werd hij algauw zalig en vervolgens, in 1920, heilig verklaard. In de jaren die volgden, zou de eenvoudige kerk van weleer grondig verbouwd worden en uitgroeien tot de religieuze trekpleister die het vandaag nog steeds is.
De oude kerk
De monumentale maar elegante voorgevel van de oude kerk is helemaal opgetrokken uit marmer. In het fronton boven de elegante loggia van waarop de gelovigen worden gezegend, herkennen we San Gabriele in het gezelschap van engelen. Ook links en rechts van het balkon staan scènes uit het leven van de jonge heilige afgebeeld.
Boven de centrale deur die toegang geeft tot de kerk, is het embleem van de passionisten aangebracht: een zwart hart met daarboven een wit kruis en de tekst Jesu XPI Passio.
Binnenin treffen we een drieschepige barokkerk aan, met gewelven in hemelsblauwe kleur. Onze blik wordt meteen getrokken naar de apsis vooraan in de kerk. Daar zien we opnieuw San Gabriele, geflankeerd door de aartsengelen Gabriël en Michaël. Daaronder staan op de wand heiligen en engelen afgebeeld in een stijl die doet denken aan vroegchristelijke kerken.
Wat je zeker niet mag missen is de bijzonder mooie zijkapel in neogotische stijl halverwege de rechter zijbeuk. Hier lag ooit het lichaam van de heilige opgebaard voordat het naar de crypte in de nieuwe kerk werd overgebracht. Let op de fraai gestileerde vloertegels, bogen en wanddecoratie. Het lijkt wel een juwelenkistje.
Ex-voto museum
Terug in het voorportaal van de kerk nemen we de trap die ons het oude klooster binnenleidt. Tegen de wand van de grote zaal aan het einde van de trap vertellen een reeks oude prenten het levensverhaal van San Gabriele, van zijn geboorte tot zijn dood. De zaal hangt vol ex voto’s die getuigen van de dankbaarheid van duizenden gelovigen die ooit hun gebeden verhoord zagen of op miraculeuze wijze aan de dood ontsnapt waren door tussenkomst van de populaire heilige. Het leverde hem de bijnaam op ‘il santo dei miracoli’.
In een andere ruimte krijgen we ook nog enkele voorwerpen te zien die aan San Gabriele toebehoorden, zoals een lederen riem, een porseleinen theepot, enkele familiefoto’s. Door een opening kunnen we binnenkijken in zijn voormalige kloostercel. Daar staat, rechts van een klein altaar, ook het tafeltje en de houten zitbank opgesteld waar broeder Gabriele plaatsnam in de eetzaal.
De nieuwe kerk
Toen de toestroom van gelovigen in de jaren zestig steeds groter werd, bleek het oude heiligdom van San Gabriele al snel te klein. In 1970 werd daarom de eerste steen gelegd van een compleet nieuwe kerk – een ambitieus project dat plaats zou bieden aan maar liefst 10.000 mensen.
Wat volgde was een bouwproces van lange adem. Pas in 2014 was het gebouw volledig voltooid. Het resultaat is een kerk die breekt met de traditionele vormgeving van katholieke heiligdommen. Het imposante bouwwerk, opgetrokken in cement en cortenstaal, doet eerder denken aan een luchthaventerminal dan aan een klassieke kerk.
Toch is het religieuze karakter onmiskenbaar aanwezig. De nieuwe kerk is ontworpen in de vorm van een gigantisch Grieks kruis. Het dak, een knap staaltje moderne architectuur, versterkt dit kruisvormige ontwerp en geeft de constructie een monumentale uitstraling.
Binnenin wordt de bezoeker overweldigd door licht. Via kleurrijke glasramen, waarin vooral blauw en rood domineren, stroomt het daglicht naar binnen. Het spel van kleur en licht creëert een sfeer die tegelijk plechtig en eigentijds aanvoelt.
In de kerk treffen we enkele opmerkelijke moderne religieuze kunstwerken aan in keramiek en mozaïek.
In een zijkapel worden diverse episodes uit het lijdensverhaal van Christus uitgebeeld aan de hand van een grote maquette. We volgen het verhaal van de blijde intrede in Jeruzalem tot zijn verrijzenis.
De crypte
Onder de imposante kerk bevindt zich een ruime crypte waar een gewijde, ingetogen stilte heerst. Anders dan de naam doet vermoeden, is dit geen donkere of beklemmende ondergrondse kapel. Integendeel, de ruimte voelt aan een universiteitsaula, met brede rijen banken die trapsgewijs omhoog lopen. Centraal in de crypte ligt het lichaam opgebaard van San Gabriele.
Terug buiten bewonderen we ook nog eens de monumentale bronzen toegangspoort tot de kerk. In de poort zijn enkele mooie sculpturen verwerkt waarin vooral jongeren te zien zijn. Dat is geen toeval, want de jonggestorven heilige oefent vooral op jonge gelovigen een bijzondere aantrekkingskracht uit. Dat blijkt tweemaal per jaar.
In de maand maart, exact honderd dagen voor het staatsexamen, komen duizenden studenten, vooral uit Abruzzo en Le Marche afgezakt naar het heiligdom. Ze komen er samen om te bidden voor een goed examenresultaat en tijdens de viering worden hun pennen gezegend.
Een tweede jeugdtreffen vindt plaats in de laatste week van augustus: de zogenaamde tendopoli. Tijdens dit unieke evenement kamperen massa’s jongeren vijf dagen lang bij het heiligdom. De setting is fantastisch, de sfeer uitgelaten. De jonge San Gabriele zou er ongetwijfeld graag ook zelf bij geweest zijn.
Ciao! Wij zijn Carl Buyck en Franka Verhoeyen, initiatiefnemers van Cosiddetto. Via deze blog delen wij onze passie voor Italië en al het moois dat dit bijzondere land te bieden heeft. Als je dit artikel leuk of interessant vindt, deel het dan gerust met jouw vrienden of kennissen. Je doet er ons een groot plezier mee. Grazie mille!
Reacties